چرک کف دست

 اینکه کی و کجا و چه کسی برای اولین بار گفته پول چرک کف دست است ، هیچ دانسته نیست . یا لااقل بر ما معلوم نیست . و اینکه چرا از کلمه کثیف و مشمئز کننده « چرک » استفاده  شده نیز بهیچوجه من الوجوه بر ما معلوم  نیست .

اما آنچه تا حدودی معلوم است اینست که این اصطلاح یا ضرب المثل اولا مربوط به ازمنه خیلی خیلی قدیم نیست و زمان مصطلح شدن آن بر می گردد به زمان اختراع و استفاده از پول . یعنی که تا قبل از اختراع و ابداع پول و زمانیکه معاملات کالی به کالی بوده و مثلا کسی بز می داده و در مقابل گندم می گرفته ، جایی برای طرح این موضوع نبوده است . حتی شاید بشود گفت مربوط به دوران ضرب سکه های طلا  و استفاده از طلا در معاملات نیز نمی شود . چرا که طلا نیز پول به معنای مصطلح امروزی نبوده است . پس قدر مسلم اینست که این گفته متعلق به دوران پسا پول است . پول چه به صورت مسکوکات در اوایل پیدایش و چه بصورت اسکناس در دوران مابعد و اختراع کاغذ و چاپ و سایر قضایا .

دومین چیزی که  از اصطلاح  پول چرک کف دست است بر ما معلوم می شود اینست که این ضرب المثل مربوط به زمانی است که نظافت نیز بین همه مردم رایج شده بوده است و تمیزی و رعایت بهداشت فقط مختص طبقات خاصی از جامعه نبوده است . یعنی که حداقل شستن دست ها و از بین بردن چرک کف دست بین عموم مردم رایج و کاربرد داشته است و به عبارتی مواد شوینده ای نظیر صابون حتی در اشکال ابتدایی و اولیه آن اختراع و اکتشاف شده و توسط مردم استفاده می شده است . 

بنابراین اختراع پول و اختراع مواد شوینده و پاک کننده ای مثل صابون ، دو مقدمه و زمینه اصلی پیدایش ضرب المثل « پول چرک کف دست است » می باشد . و البته معنی و مراد و مقصود این ضرب المثل نیز چیزی نیست جز اینکه گوینده بخواهد بگوید پول چیز مهمی نیست و پول در زندگانی نه تنها اهمیت چندانی ندارد که در بی ارزشی و کم اهمیتی مثل چرک کف دست است که با یک شستن پاک می شود و از بین می رود .

به عبارت دیگر ، صرفنظر از اینکه تشبیه پول به چرک برای بی اهمیت دانستن پول و حتی مذموم و ناپسند شمردن آن صورت گرفته است ، برای این نیز بوده است که بگوید ایهاالناس اینهمه حرص پول نزنید که پولی که به دست می آید و در دستان شما قرار می گیرد همانا مثل چرکی است که بر کف دست قرار می گیرد و با شستن از بین می رود . یعنی که پول می آید و می رود . یعنی که اینهمه حرص و جوش پول و بورس و قیمت سکه و دلار و زمین و خانه و ماشین نخور جان برادر که شیرت خشک می شود . و البته که  حرص و جوش نخور یا نزن که شیرت خشک می شود نیز احتمالا خودش یک ضرب المثل است که شرح و توضیحش اگر بدستمان رسید باشد برای بعد !